Girişimcilik İçin Bir Alternatif: İş Melekleri   

Dr. Yasin ŞEHİTOĞLU


Yeni binyılda, “bilgi ekonomisi” terimi, ülkelerin ve toplumların rekabet edebilirliklerinin yeni koşullara bağlı olduğunu anlatmanın bir diğer yoludur. Bu süreçte ar-ge ile yeni bilgi üretmek ilk adım olsa da, daha sonra girişimcilik ile bu bilgiyi inovatif bir ürüne veya hizmete dönüştürebilmek en az bilgi üretmek kadar değerli ve önemlidir. Ülkemizde girişimci ruhu sahip girişimciler olsa da, bunların başarılı olmak için her zaman uygun koşullara sahip olduklarını söylemek kolay değildir. Girişimciler için en önemli eksikliklerin başında finansman seçeneklerinin kısıtlılığı bulunmaktadır. Küresel rekabet edebilirliğin teknoloji ve girişimcilikle olan doğrudan ilişkisi, bu sorunun çözümü konusunda hem hükümetleri hem de özel sektörü yeni seçenekler sunabilme konusunda teşvik etmektedir. Bugünlerde seçenekler arasında en fazla tartışılan ve en fazla destek bulanların başında, girişimcilere kurulum finansmanı, bilgi ve network yaratma imkânı sağlayan “İş Melekleri (Business Angels)” gelmektedir. Dünyada “erken dönem finansmanı sorunu”na çözüm olarak geliştirilen ve uygulanan “iş melekleri”, ABD ve Avrupa’da ağlar kurmakta ve gittikçe yaygınlaşmaktadır.1 Öyleyse şu iki sorunun cevabı detaylarıyla incelenmelidir: İş melekleri kimlerdir? Melek yatırımcılığı veya daha farklı bir açıdan ele alınarak isimlendirilmesi ile melek finansmanı tam olarak nedir?


Bir Kavram Olarak “Melek Yatırımcı”

Melek yatırımcı henüz yolun başında olan bir iş fırsatına yatırım yapan, işletmelerin büyümeleri veya gelişmeleri için sermaye sağlayan kişidir. Bir başka ifâdeyle, yüksek risk ve yüksek büyüme potansiyeli içeren firmalara, kuruluşlarının çok erken bir döneminde yatırım yapan özel bir yatırımcı tipidir. Melek yatırımcı kavramı girişimcinin melekleri şeklinde de ifâde edilmektedir. Temel olarak melek yatırımcının hedefi, yeni oluşan ve potansiyel vaad eden projelere maddî destek sağlayarak, söz konusu projeleri geliştirmektir. Farklı kaynaklarda yer alan tanımların ortak yönleri göz önüne alındığında melek yatırımcı, kuruluş aşamasındaki veya zor durumdaki firmalara, sağladıkları finansmanla hayat veren kişilerdir. Girişim sermayesiyle, şirketlerinin sahip olduğu kurumsal yapının dışında daha hızlı hareket edebilen, danışmanlık ve vizyon sağlayıcı rolleri de üstlenebilen “melek”ler genelde daha başlangıç aşamasında olan ve ilk yatırım sermayesine ihtiyacı olan projeler ile ilgilenirler. Melek yatırımcı diğer geleneksel yatırım enstrümanlarına göre %25 ve daha fazlası gibi yüksek getiri sağlayacak yatırımlara destek vermektedir. Melek yatırımcıların kendileri de genellikle başarılı birer girişimci oldukları için yatırım yaptıkları firmalara iş konusunda sürekli danışmanlık yaparak, onlara değer yaratmaktadırlar.2

Melek yatırımcı (Angel Investor) kavramı, 80’li yıllarda Amerika’da New Hampshire Üniversitesi Profesörü William Wetzel tarafından kullanıldı. Wetzel, riski yüksek Broadway müzikallerini finanse eden yatırımcılara “melek” benzetmesi yapmayı uygun gördü. Günümüzde ise bu kavram girişimcilere erken aşamalı sermaye yatırımı yapan ve girişimcilerle başarıya ulaşmak için çok yakın çalışan bireysel yatırımcılar için kullanılıyor. Melek yatırımcılar yalnız para değil; akıl, rehberlik ve network de sunarak girişimcilerin başarıya ulaşması için gayret ediyorlar. Melek yatırımcılar, bazen grup olarak ve bazen de bireysel yatırımlar yapıyorlar. Yüksek risk ve getiri teşkil eden projeleri değerlendirip kendi birikimlerini yatırarak girişime iştirak ediyorlar. Kurumsal sermayeden önce bir fikrin oluşması ve piyasada ispatlanması için gerekli olan maddî kaynağı sağlamaya çalışıyorlar.3

Girişimci, iş fikrinin hayata geçirilmesi için kendi finansmanının yetmediği noktada farklı dış kaynaklara yöneldiğinde, karşısına çıkabilecek bir dış kaynak da iş melekleridir. İş meleklerine Türkiye’de de geçmiş dönemlerden itibaren rastlandığı, ancak bu yatırımcıların adının konmadığı dile getirilmektedir. İş melekleri potansiyel gördüğü her sektöre yatırım yapabilmekte ve söz konusu yatırımlar için yol göstermektedir. İş melekleri girişime finansal destek vermenin yanı sıra talep edilmesi hâlinde yönetim desteği de vermektedir. Bu yatırımcılar genellikle ilgilendikleri sektörlerle ilgili donanımlı kişilerdir ve riskli olsa da ümit vaat eden yeni fikir ve girişimleri desteklemektedir. Türkiye’de girişimcinin finansmana ve danışmanlık hizmetlerine ulaşmakta yaşadığı sıkıntılar göz önüne alındığında, bu yatırım tipi esnek ve daha kolay ulaşılabilir olması sebebiyle önem taşımaktadır.4 


|Devamı 2023 Dergisi'nde|                                                                             |Abone olmak için tıklayınız|
   

 

Son Güncelleme Tarihi: 15.AĞUSTOS.2012
Bu Site 2023 Dergisi Tarafından Hazırlanmıştır
Webmaster: Davut Merzifonluoğlu